رژیم غذایی کبد چرب – ۱۰ دستور غذایی برای کنترل کبد چرب

در حال حاضر هیچ درمان قطعی برای بیماری کبد چرب وجود ندارد و تنها روش مقابله با آن به کارگیری روش هایی برای پیشگیری و کنترل آن می باشد. یکی از مهمترین مباحث در زمینه کنترل بیماری کبد چرب، موضوع رژیم غذایی است. مقاله «رژیم غذایی کبد چرب – ۱۰ دستور غذایی برای کنترل کبد چرب» شما را با مهمترین نکات در رابطه با رژیم غذایی کبد چرب آشنا می سازد.

رژیم غذایی کبد چرب – رژِم غذایی مبتلایان به کبد چرب

کاهش وزن و ورزش منظم

شاید بهتر باشد قبل از آشنایی با رژیم غذایی کبد چرب چند کلامی در مورد مزایای کاهش وزن (در صورت نیاز) و ورزش منظم صحبت کنیم. تاکنون و برطبق تحقیقات انجام شده، بهترین درمان تئوریکی کبد چرب غیرالکلی کاهش وزن و ورزش است که متاسفانه فقط گروه کمی از بیماران آن را انتخاب می نمایند.

اگر شخصی اضافه وزن داشته باشد و مبتلا به کبد چرب باشد، کاهش وزن می تواند تاثیر زیادی روی بهبود سلامت و عملکرد کبدش داشته باشد. کاهش وزن و ورزش یکی از امیدبخش ترین درمان ها برای کبد چرب غیر الکلی می باشد. نیازی به مقادیر زیاد کاهش وزن برای کاهش در چربی کبد نمی باشد و بعضی از اوقات کاهش ۱۰ درصد وزن برای درمان کافی می باشد.

ترکیب فعالیت فیزیکی و برنامه غذایی سالم برای کاهش وزن بسیار مهم است، و فعالیت فیزیکی نباید نادیده گرفته شود. ورزش شدید و جدی باعث کاهش چربی و التهاب کبد می شود. روزانه ۳۰ دقیقه پیاده روی در کنار پیروی از برنامه غذایی سالم برای داشتن کبدی سالم و همچنین التیام کبد چرب توصیه می شود. تحقیقات نشان داده وقتی افراد در طول هفته فعالیت فیزیکی خود را به بالای ۶۰ دقیقه افزایش می دهند، شاهد کاهش وزن و بهبود عملکرد کبد خواهند بود.

رژیم غذایی برای کبد چرب - ورزش و کاهش وزن

رژیم غذایی برای کبد چرب – ورزش و کاهش وزن

وعده های غذایی متعدد و کوچک

نباید وعده شام یا هر وعده غذایی را از برنامه تغذیه حذف کرد. تعداد وعده‌های غذایی باید زیاد و حجمشان کم باشد. بیماران مبتلا به کبد چرب اگر حجم بالایی از خوراکی را در یک وعده مصرف کنند، تمام مواد غذایی در کبد به تری گلیسیرید تبدیل می‌شود. کبد این بیماران در آزاد کردن تری گلیسیرید از بافت کبدی و انتقال آن به سایر بافت‌ها مشکل دارد بنابراین با این روش دچار مشکلات حادتری خواهند شد. مبتلایان به کبد چرب باید ۶ وعده غذایی داشته باشند و در هر وعده میزان کالری دریافتی‌شان محدود باشد.

مقاله مرتبط:   سندرم خستگی مزمن چیست و چه عوارضی دارد؟

پرهیز از مواد غذایی دارای طبع سرد

مصرف سرکه، آبغوره، ترشی‌های خانگی و خوراکی‌های سرد نظیر ماست، دوغ ترش، خیار، کدو و غیره همچنین نوشیدن مایعات سرد نیز به تدریج موجب سرد شدن کبد می‌شود. از آنجایی که کبد به طور طبیعی دارای مزاج گرم و تر است، سرد شدن کبد در اثر عوامل مختلف می‌تواند توانایی کبد برای تحلیل و متابولیزه کردن چربی‌ها را کم کند و یا موجب انباشتگی چربی در بافت کبد و پیدایش کبد چرب شود. بنابراین کسانی که به طور مادرزادی دارای مزاج سرد هستند باید در مصرف این خوراکی‌ها احتیاط بیشتری داشته باشند.

رژیم غذایی کبد چرب – میوه ها و سبزیجات

بیشتر میوه‌ها و سبزی‌ها به دلیل دارا بودن کالری کمتر و کمک به کاهش و کنترل وزن، مواد غذایی مفیدی برای درمان کبد چرب محسوب می‌شوند. میوه‌ها و سبزی‌ها همچنین به دلیل دارا بودن آب و فیبر بالا، با کاهش کلسترول خون بر درمان کبد چرب تأثیرگذارند. از بهترین میوه و سبزی‌های کم کالری و پرفیبر می‌توان به کنگرفرنگی، سبزی‌های برگ سبز، بادمجان، کدوسبز، گوجه‌فرنگی، توت‌ها، سیب و گلابی اشاره کرد.

سبزیجات برگ سبز نظیر کلم بروکلی، کلم پیچ و اسفناج، با دارا بودن خاصیت سم‌زدایی از کبد و نیز تحریک فعالیت آنزیم‌های کبدی در پیشگیری و درمان بیماری کبد چرب حائز اهمیت می‌باشند. سبزی‌هایی نظیر سالاد برگ‌های سبز، گیاه قاصدک، کاسنی و نیز کنگرفرنگی با تحریک ترشح بیشتر اسیدهای صفراوی به کاهش کلسترول تجمع یافته در کبد و نیز بهبود هضم و جذب بسیار کمک‌کننده خواهد بود.

رژیم غذایی کبد چرب - میوه ها و سبزیجات

رژیم غذایی کبد چرب – میوه ها و سبزیجات

رژیم غذایی کبد چرب – کربوهیدرات سالم

یکی از مهمترین موضوعات در مبحث رژیم غذایی کبد چرب ، نوع قند مصرفی است. مصرف مقدار زیاد قند فروکتوز برای مدت زمان طولانی می تواند خطر کبد چرب را افزایش دهد. یکی از منابع اصلی فروکتوز شهد ذرت با فروکتوز بالا است، که عمدتا در نوشیدنی های گازدار و همچنین یکی از مواد غذاهای فرآوری شده استفاده می شود. علاوه بر نوشیدنی های گازدار، شهد ذرت با فروکتوز بالا را می توان در شیرینی ها، نان ها، غلات صبحانه، غذاهای منجمد، سس ها یا چاشنی ها و برخی از آب میوه های بسته بندی شده پیدا کرد.

علاوه بر این، مواد غذایی با شاخص گلایسمی بالا نظیر نان‌ها و مواد غذایی تهیه ‌شده از آرد سفید، مواد غذایی شکری و شیرین، و نیز برنج و سیب‌زمینی، بعد از هضم و جذب، میزان بالایی از قند ساده یعنی گلوکز را به بدن ارائه می‌دهند. این مقادیر بالای قند طی مراحلی به چربی تری گلیسیرید تبدیل شده و در کبد و سایر اعضا تجمع می‌یابد. از این رو مطالعات نشان داده‌اند مصرف مواد غذایی دارای شاخص گلایسمی بالا می‌تواند به تشدید کبد چرب منجر شود.

مقاله مرتبط:   کاهش تری گلیسیرید خون - 10 درمان طبیعی برای کنترل تری گلیسرید

مواد غذایی دارای شاخص گلایسمی پایین مانند غلات کامل و فرآوری نشده نظیر گندم کامل، چاودار، جو دوسر و جو که مصرف آن‌ها قند خون را به میزان کمتری افزایش می‌دهد، می‌تواند برای بیماران کبدی مناسب باشد. غلات کامل همچنین به دلیل دارا بودن فیبر بالا به تنظیم قند خون و کاهش فشار کبدی نیز کمک می کنند.

چربی‌های سالم و غیر اشباع در رژیم غذایی کبد چرب

کلسترول بالا خطر عوارض ناشی از بیماری کبد چرب را در بیمار افزایش می‌دهد. از این رو، غذاهای حاوی چربی‌های غیراشباع مانند روغن زیتون، روغن کانولا، آووکادو، مغزها و دانه‌های روغنی می‌توانند در کاهش خطر پیشرفت کبد چرب به سیروز کبدی و نارسایی کبد تأثیرگذار باشند.

همچنین سعی کنید مصرف چربی‌های اشباع نظیر کره، گوشت‌های چرب، روغن نخل (پالم) و روغن نارگیل، پنیرهای پرچرب و نیز فست‌فود هایی که خارج از منزل تهیه می‌شود را محدود کنید و نیز از مصرف چربی‌های اشباع نظیر روغن‌های هیدروژنه، که معمولاً در میان وعده‌های چرب و شیرین بسته‌بندی شده به مقادیر بالا وجود دارند، مانند کراکرها، شیرینی‌ها و غذاهای سرخ‌شده تا جای ممکن پرهیز کنید.

رژیم غذایی کبد چرب - چربی های غیر اشباع

رژیم غذایی کبد چرب – چربی های غیر اشباع

رژیم غذایی کبد چرب – غذاهای حاوی امگا ۳

بسیاری از مشکلات و بیماری ها مانند کبد چرب غیر الکلی، به دلیل التهاب بدتر می شوند. بنابراین، کاهش التهاب می تواند به بهبود بیماری هایی که با التهاب در ارتباط هستند کمک کند. امگا ۳ از جمله موادی است که می تواند به کاهش التهاب کمک کند. برخی تحقیقات نشان داده اند افراد مبتلا به کبد چرب غیر الکلی در مقایسه با افرادی که کبدی سالم دارند در بافت کبد خود امگا ۳ کمتر و امگا ۶ بیشتری دارند که این موضوع می تواند کبد چرب را تشدید کند.

مصرف روزانه یک گرم مکمل روغن ماهی می تواند برای درمان کبد چرب توصیه شود. خوردن غذاهای سرشار از امگا ۳ می تواند برای افراد مبتلا به کبد چرب مفید باشد. منابع غنی امگا ۳ شامل ماهی های چرب مانند سالمون، ساردین، ماهی خال مخالی، هالیبوت و یا ماهی تن هستند. گوشت دام هایی که با علف تغذیه شده اند در مقایسه با دام هایی که با ذرت تغذیه شده اند نیز امگا ۳ بیشتری دارند. منابع گیاهی امگا ۳ شامل گردو، تخم کتان، شاهدانه و روغن زیتون می شود.

مقاله مرتبط:   علت سکسکه چیست؟

رژیم غذایی کبد چرب – ماکیان و ماهی ها

مصرف پروتئین‌های پُرکالری و چرب به دلیل مقادیر بالای کلسترول و چربی‌های اشباع می‌تواند بیماری کبدی را تشدید کند درحالی‌که پروتئین‌های بدون چربی و خالص می‌تواند بر کنترل و کاهش وزن تأثیرگذار بوده و نیز به دلیل تامین مواد مغذی مورد نیاز، تحمل رژیم غذایی را برای بیمار ممکن سازد. بنابراین بهتر است پروتئین‌های خالص و بدون چربی، نظیر ماکیان و ماهی‌ها را جایگزین پروتئین‌های پرکالری و چرب نظیر گوشت قرمز کنید.

لازم به ذکر است که غذاها و گوشت‌های کنسروی نظیر کنسرو ماهی، لوبیا و … به دلیل دارا بودن مقادیر بالای نمک بر بیماری کبدی تأثیر سوء داشته و فشار کبدی را افزایش می‌دهد.

رژیم غذایی کبد چرب - ماگیان و ماهی ها

رژیم غذایی کبد چرب – ماگیان و ماهی ها

کبد چرب و حبوبات

حبوبات را می‌توان به عنوان مواد غذایی موثر در پیشگیری و درمان کبد چرب در نظر گرفت. حبوباتی نظیر لوبیاها، نخودها، عدس و … می‌توانند در پیشگیری از پیشرفت کبد چرب تأثیرگذار باشند. مهمترین مزایای حبوبات عبارتند از:

  • حبوبات دارای پروتئین بالا، فیبر بالا و فاقد چربی‌اند و به همین خاطر در کاهش وزن بسیار کمک‌کننده خواهند بود.
  • به دلیل نداشتن چربی و وجود مقادیر بالای فیبر در حبوبات، کاهش کلسترول را نیز می‌توان از مزایای آن‌ها در نظر گرفت.
  • سدیم کم و پتاسیم بالا در حبوبات نیز باعث کاهش فشارخون بدن و مخصوصاً کاهش فشارخون باب کبدی می‌گردد.

توجه: در خصوص حبوبات نیز، به دلیل بالا بودن سدیم در غذاهای کنسروی، هرگز مزایای سلامتی حبوبات تازه را با کنسرو حبوبات در یک سطح نخواهیم دید.

رژیم غذایی برای کبد چرب – منابع آنتی ‌اکسیدان

آخرین نکته در مورد رژیم غذایی کبد چرب، استفاده از منابع غذایی آنتی اکسیدانی است. آنتی‌اکسیدان‌ها ترکیباتی هستند که به دلیل توانایی از بین بردن رادیکال‌های آزاد از خاصیت سم‌زدایی برخوردارند. وجود رادیکال‌های آزاد در بدن به ایجاد و یا تشدید التهاب منجر می‌شود. از آنجایی که کبد چرب را نیز می‌توان یک بیماری التهابی در نظر گرفت، مصرف آنتی‌اکسیدان در رژیم غذایی قطعاً در تخفیف علائم و روند بهبود تأثیرگذار خواهد بود. پرتقال‌ها و مرکبات به دلیل دارا بودن مقادیر بالای ویتامین C که یک آنتی‌اکسیدان قوی بر علیه التهاب است، می‌توانند انتخاب‌های مناسبی برای آن منظور باشند.

 

تهیه شده در واحد تحقیق و ترجمه نوآورد

منابع مقاله «رژیم غذایی کبد چرب – ۱۰ دستور غذایی برای کنترل کبد چرب»

خبرگزاری ایسناپزشک آنلاینموسسه فرهنگی تبیانجام جم آنلاینخبرگزاری فارسدکتر کرمانی

دسته بندی بیماری ها بیماری های کبدی

دیدگاه خود را با ما در میان بگذارید